Boyahanede kazanı belirleyen, jetlerin ortalama tüketimi değil ısıtma rampasında çektiği pik buhardır: 500 kg’lık bir HT jet 25 °C’den 100 °C’ye ısıtırken yaklaşık 2.990 kg/h buhar çeker, 8 saatlik partinin ortalaması ise yalnız 365 kg/h’tir. Öte yandan jetlerin hepsi aynı anda ısıtmaz; 24 jetli bir boyahanede aynı anda ısıtan jet sayısı istatistiksel olarak 7–8’i geçmez. Çiftel Kazan sihirbazı jet, bobin, yıkama, kurutma ve ram makinelerinizi fiziksel modellerle tek tek hesaplar, eşzamanlılığı binom yöntemiyle uygular ve buhar kazanını ram için gereken kızgın yağ kazanından ayrı verir.
Hangi makine ne kadar buhar çeker?
| Makine | Tipik kapasite | Buhar / ısı | Basınç / sıcaklık |
|---|---|---|---|
| HT jet, pamuk reaktif | 500 kg/parti, flotte 1:8, 8 h parti | pik 2.990 kg/h · ortalama 365 kg/h · parti 2.920 kg (5,84 kg/kg) | 7 bar g |
| HT jet, polyester 130 °C | 500 kg/parti, flotte 1:6, 3,5 h parti | pik 2.342 kg/h · ortalama 457 kg/h · parti 1.600 kg (3,2 kg/kg) | 7 bar g |
| Bobin iplik boya, polyester | 1.000 kg/parti | pik 5.376 kg/h · parti 4.082 kg | 7 bar g |
| Çile boya | 300 kg, flotte 1:15, 98 °C | pik 1.209 kg/h · banyo başına 736 kg | 5 bar g |
| Kontinü yıkama (dokuma) | 1.296 kg/h, 8 L/kg, 85 °C | 1.231 kg/h (0,95 kg/kg) | 5 bar g |
| Açık en yıkama (örme) | 1.000 kg/h, 6 L/kg, 80 °C | 581 kg/h | 5 bar g |
| Merserize | 1.200 kg/h | 660 kg/h | 5 bar g |
| Silindirli kurutucu | 1.296 kg/h, nem %60 → %7 | 1.022 kg/h | 3 bar g |
| Sanfor / kompaktör | 1.152 / 600 kg/h | 514 / 175 kg/h | 3 bar g |
| Kumaş tumbler | 150 kg, 40 dk çevrim | pik 448 kg/h · ortalama 309 kg/h | 7 bar g |
| Haşıl makinesi | 600 kg/h iplik | 770 kg/h (1,28 kg/kg) | 3 bar g |
| Ram, kurutma | 500 kg/h, 8 kamara, nem %70 → %7 | 394 kW rejim · 492 kW ısınmayla | kızgın yağ 260 °C |
| Ram, termofiks | 8 kamara × 100 kW | 800 kW rejim · 1.000 kW ısınmayla | kızgın yağ 260 °C |
| Kalandır | 1.000 kg/h, merdane 180 °C | 99 kW rejim · 149 kW ısınmayla | kızgın yağ 230 °C |
Örnek: günde 20 t işleyen orta boyahane
Sihirbazdaki “Orta boya-terbiye” şablonu: üç vardiya çalışan, günde 20 t örme kumaş boyayan ve terbiye eden bir tesis. Ramlar kızgın yağla ısıtılıyor.
| Makine | Adet | Tek makine pik | Eşzamanlı yük |
|---|---|---|---|
| HT jet, 290 kg/parti, pamuk reaktif | 24 | 1.734 kg/h | 12.888 kg/h (× 0,31) |
| Açık en yıkama, 1.000 kg/h | 1 | 581 kg/h | 581 kg/h |
| Kumaş tumbler, 150 kg | 2 | 448 kg/h | 716 kg/h (× 0,8) |
| Kompaktör, 600 kg/h | 2 | 175 kg/h | 350 kg/h |
| Ram, 8 kamara, 500 kg/h | 2 | 492 kW | 984 kW (kızgın yağ) |
- Makinelerin eşzamanlı buhar ihtiyacı: 14.536 kg/h (jet piklerinin düz toplamı 41.619 kg/h olduğu hâlde).
- Hat kayıpları (%5) +727 kg/h, degazör buharı +1.229 kg/h, büyüme payı (%10) +1.649 kg/h → 18.141 kg/h.
- Önerilen buhar kazanı: 19 t/h, çalışma basıncı ≥ 8,5 bar g (10 bar tasarım sınıfı), besi suyu 105 °C (degazörlü), kondens dönüşü %70.
- Kazan ısıl gücü 11.813 kW ≈ 10.157.000 kcal/h; ortalama buhar 6.961 kg/h. Doğalgaz tam yükte ≈ 1.338 Sm³/h, ortalamada ≈ 555 Sm³/h.
- Kızgın yağ: iki ram 984 kW → hat kaybı ve büyüme payıyla 977.604 kcal/h → 1.000.000 kcal/h kızgın yağ kazanı, 260 °C gidiş.
- Sektör sağlaması: 8.354 kg buhar / t ürün (8,4 kg/kg); Türkiye’deki 44 tesisin ölçümüne dayanan 4–14 kg/kg aralığında.
- Diğer şablonlar: 6 jetli küçük örme boyahane (5 t/gün) → 6 t/h buhar + 500.000 kcal/h kızgın yağ; 50 jet ve 4 bobinli entegre tesis (60 t/gün) → 44 t/h buhar + 3.750.000 kcal/h kızgın yağ.
Jet eşzamanlılığı kazanı neden küçültür?
Bir jet tam gazla yalnız ısıtma rampasında buhar çeker: pamuk reaktif programında 8 saatlik partinin ≈ %12’sinde, polyesterde ≈ %22’sinde. Partiler kaydırılarak başlatıldığı için 24 jetin aynı anda ısıtması pratikte olmaz. Sihirbaz bunu binom yöntemiyle hesaplar: her jetin herhangi bir anda ısıtıyor olma olasılığı φ (karma boyahanede %16) alınır ve aynı anda ısıtan jet sayısının %97,5 olasılıkla aşılmayacak üst değeri bulunur. 24 jette bu değer ≈ 7,4 jettir, yani eşzamanlılık 0,31’dir. Jet sayısı arttıkça katsayı düşer: 1 jet 1,00 · 4 jet 0,53 · 6 jet 0,46 · 10 jet 0,39 · 24 jet 0,31 · 60 jet 0,25. Yukarıdaki örnekte eşzamanlılık uygulanmasaydı aynı tesise 54 t/h kazan önerilirdi; binom yöntemiyle 19 t/h yeter. Eşzamanlı yük hiçbir zaman ortalama tüketimin altına inmez; partiler vardiya başında birlikte başlıyorsa φ’yi artırın. Kazan küçük kalırsa jetlerin ısıtma hızı 5 °C/dk’nın altına düşer ve partiler uzar.
Boyahanede kazan tipi ve basıncı
Jetler ve bobin makineleri 7 bar g kuru doymuş buhar ister; kazan bu yüzden en az 8,5 bar g’de çalışır ve 10 bar sınıfında seçilir. Yıkama (5 bar g) ve kurutma silindirleri (3 bar g) basınç düşürme istasyonlarıyla beslenir. Kondensin büyük kısmı döner; pad-steam, fiksaj ve sanfor spreyinin doğrudan buharı dönmez.
Ram neden kızgın yağla çalışır? Termofiks 180–210 °C sıcak hava ister. Doymuş buharın sıcaklığı basıncına bağlıdır: 10 bar g’de 184 °C’dir ve buharlı batarya havayı ancak 160–170 °C’ye ısıtabilir. 200 °C’lik hava için ≈ 230 °C’lik ısıtıcı yüzeyi, yani ≈ 27 bar g buhar gerekir; bu basınçta kazan, boru hattı ve kondens sistemi ekonomik değildir. Kızgın yağ ise 250–280 °C’ye basınçsız ulaşır, kamaraları hızlı ve eşit ısıtır. Bu yüzden ramlar kızgın yağla ya da doğrudan gaz brülörüyle çalışır; doğrudan gazlı ram kazan yükü değildir. Yalnız kurutma yapan ram buharla da çalışabilir, ama 500 kg/h’lik bir ram 10 bar g’de 886 kg/h buhar çeker ve kazanı 12 bar sınıfına iter; aynı ram için 500.000 kcal/h kızgın yağ kazanı yeterlidir. 180 °C merdaneli kalandır da 230 °C kızgın yağ ister.
Ürün seçimi: 6 t/h’e kadar buhar ihtiyacında paket tip ve hibrit tip buhar kazanı, 6 t/h üstünde hederli su borulu buhar kazanı uygundur. 2 t/h ve üstünde baca gazı ısısını besi suyuna veren ekonomizer önerilir.
Hesap nasıl yapılır?
500 kg’lık bir jette C ≈ 19.430 kJ/K’dir; 5 °C/dk ısıtma ve %5 kayıpla 7 bar g’de pik ≈ 2.990 kg/h çıkar. Jet yükü binom katsayısıyla, sürekli makineler tam yükle toplanır; ardından %5 hat kaybı, kütle ve enerji dengesinden degazör buharı (1,5 t/h üstünde) ve %10 büyüme payı eklenir. Ramlar ve kalandır ayrı bir kızgın yağ devresi olarak hesaplanır.
Kendi makine listenizle hesaplamak için sayfanın üstündeki sihirbazı kullanın; tüm sektörler için Kazan Kapasitesi Hesaplama.
Sihirbazın sonuçları ön fikir vermek amaçlı tahminlerdir; kazan seçimi yerinde keşif ve mühendislik hesabıyla kesinleştirilmelidir. Ücretsiz ön mühendislik desteği için bize ulaşın.