Ayçiçek ya da soya yağı fabrikasında buharın dörtte üçünden fazlasını kavurucu, desolventizer-toaster (DT) ve miscella distilasyonu çeker; bu makineler 10 bar g buhar istediği için yağ fabrikası buhar kazanı 12 bar sınıfında seçilir. Rafinerideki deodorizer ise yağı ≈ 250 °C’ye ısıtır: bunu doymuş buharla yapmak ≈ 63 bar g gerektirdiğinden son ısıtıcı ayrı bir kızgın yağ kazanıyla beslenir. Zeytinyağı fabrikasında buhar gerekmez; malaksör ve dekantör suyu için sıcak su kazanı yeterlidir.
Hangi makine ne kadar buhar çeker?
Değerler sihirbazın hesap motoruyla, her makinenin tipik girdileriyle ve tek makine için hesaplandı.
| Makine | Tipik kapasite | Buhar / ısı | Basınç / sıcaklık |
|---|---|---|---|
| Kavurucu / kondisyoner (kuker), 20 → 105 °C | 500 t/gün ayçiçek | 2.325 kg/h (≈ 112 kg / t tohum) | 10 bar g |
| Soya kondisyoneri (→ 65 °C) | 1.000 t/gün soya | 2.178 kg/h (≈ 52 kg / t) | 10 bar g |
| Ekspander (soya) | 600 t/gün | 768 kg/h doğrudan (≈ 31 kg / t) | 10 bar g |
| Desolventizer-toaster + kurutucu-soğutucu (DT + DC) | 1.000 t/gün soya | 4.870 kg/h (DT 4.130 + DC 740; ≈ 117 kg / t) | 10 bar g |
| Miscella distilasyonu + stripper | 1.000 t/gün soya | 2.325 kg/h (≈ 56 kg / t) | 4 bar g (ejektör 8–10) |
| Nötralizasyon / degumming | 300 t yağ/gün | 312 kg/h (≈ 25 kg / t yağ) | 3 bar g |
| Ağartma (vakumlu bleacher) | 300 t yağ/gün | 272 kg/h (≈ 22 kg / t yağ) | 3 bar g |
| Deodorizer son ısıtıcı | 300 t yağ/gün | 363 kW ≈ 312.500 kcal/h kızgın yağ (ekonomizersiz ≈ 3,4 katı) | kızgın yağ 280 °C gidiş |
| Deodorizer stripping + vakum ejektörü | 300 t yağ/gün | 631 kg/h doğrudan (≈ 51 kg / t yağ) | 10 bar g |
| Vinterizasyon / mum alma | 200 t yağ/gün | 33 kg/h | 3 bar g |
| Yağ tankı ısıtma (serpantin) | Ø12 × 10 m tank | 34 kg/h yalıtımlı · 280 kg/h yalıtımsız | 3 bar g |
| Zeytinyağı malaksörü | 5 t/h zeytin | 76 kW sıcak su | 60 °C gidiş |
| Dekantör seyreltme suyu (3 faz klasik) | 5 t/h zeytin | 74 kW (2 fazda ≈ 4,7 kW) | 60 °C gidiş |
| Pirina yağı ekstraksiyonu | 400 t/gün yaş pirina | 1.733 kg/h | ≈ 2,6 bar g |
Örnek: 500 t/gün entegre ayçiçek yağı fabrikası
Sihirbazdaki “Entegre ayçiçek · 500 t/gün” şablonu: 500 t/gün ayçiçek ön-pres ve hekzan ekstraksiyonu, 200 t/gün sürekli (ekonomizerli) rafineri; 24 saat çalışma. Varsayılanlar: hat kaybı %5, kondens dönüşü %70, büyüme payı %10, yakıt doğalgaz.
| Makine | Girdi | Hesaba giren | Basınç / sıcaklık |
|---|---|---|---|
| Kavurucu (kuker) | 500 t/gün, 20 → 105 °C, %2 kurutma | 2.325 kg/h | 10 bar g |
| DT + DC | ön-pres keki (0,50 t / t tohum) | 1.645 kg/h | 10 bar g |
| Miscella distilasyonu | 500 t/gün | 578 kg/h | 4 bar g |
| Nötralizasyon | 200 t yağ/gün | 208 kg/h | 3 bar g |
| Ağartma | 200 t yağ/gün | 181 kg/h | 3 bar g |
| Deodorizer stripping + vakum | 200 t yağ/gün | 421 kg/h | 10 bar g |
| Diğer tüketimler (≈ %3) | — | 160 kg/h | 3 bar g |
| Deodorizer son ısıtıcı | 200 t yağ/gün, 25.000 kcal/t | 242 kW kızgın yağ | 280 °C gidiş |
- Buhar: makinelerin eşzamanlı ihtiyacı 5.519 kg/h; hat kaybı +276 kg/h, degazör buharı +617 kg/h, büyüme payı +641 kg/h → 7.052 kg/h → önerilen buhar kazanı 8 t/h.
- Kazan çalışma basıncı 11,5 bar g (10 bar g + 1,5 bar pay), tasarım basınç sınıfı 12 bar.
- Buhar kazanı ısıl gücü ≈ 4.615 kW ≈ 3.968.000 kcal/h; doğalgaz tam yükte ≈ 523 Sm³/h.
- Buharın ≈ %31’i doğrudan buhardır (DT sparge, stripping, vakum ejektörü) ve kazana dönmez; degazör ve su şartlandırma buna göre boyutlandırılır.
- Kızgın yağ: deodorizer 242 kW; hat kaybı ve büyüme payıyla 280 kW (≈ 240.600 kcal/h) → 250.000 kcal/h kızgın yağ kazanı, gidiş 280 °C, ΔT 25 K ile ≈ 21 m³/h yağ dolaşımı.
- Sektör sağlaması ≈ 278 kg buhar / t tohum; yayımlanmış 200–330 kg/t aralığıyla uyumlu.
Diğer şablonlar: 1.000 t/gün ayçiçek + 300 t/gün rafineri 10.622 kg/h süreç buharı çeker ve paylarla 14 t/h · 12 bar önerilir; büyüme payı ve degazör olmadan 12 t/h’e iner (Çiftel Kazan’ın bu boydaki referans kurulumu 12 t/h · 12 bar). 1.500 t/gün soya + 500 t/gün rafineri 18.544 kg/h çeker → 24 t/h (paysız 20 t/h) ve 700.000 kcal/h kızgın yağ. 100 t/gün pres tesisi + 30 t/gün kesikli rafineri 0,8 t/h buhar ve 125.000 kcal/h kızgın yağ ister. Zeytinyağında 2 × 5 t/h klasik 3 fazlı tesis 300.000 kcal/h sıcak su kazanı, 400 t/gün pirina tesisi 2,5 t/h buhar ister.
Yağ fabrikası için kazan tipi ve basıncı
Kırma ve ekstraksiyon tesisinde kavurucu, DT tepsileri, ekspander ve vakum ejektörleri 10 bar g doymuş buhar ister; kazan 11,5 bar g’de çalışır ve 12 bar sınıfı seçilir. 6 t/h’e kadar paket tip ve hibrit tip, daha büyük tesislerde hederli su borulu buhar kazanı uygundur; 2 t/h ve üstünde ekonomizer eklenir. Ayçiçek kabuğu, çiğit kabuğu ya da tükenmiş pirina yakılacaksa stokerli su borulu kazan tercih edilir.
Deodorizer neden kızgın yağ kazanıyla ısıtılır?
Deodorizasyon yağı vakum altında 240–260 °C’de tutar. Son ısıtıcıda ısıtıcı akışkanın yağdan ≈ 30 K sıcak olması gerekir; 250 °C’lik deodorizasyon için ≈ 280 °C. Doymuş buhar 280 °C’ye ancak ≈ 63 bar g’de ulaşır (yaklaşım farkı daraltılıp 260 °C’ye inilse bile ≈ 46 bar g gerekir). Bu, rafineride kullanılan 10–16 bar buhar kazanlarının çok üstündedir ve yüksek basınçlı kazan, boru ve vana demektir; 300 t/gün rafineride ≈ 837 kg/h böyle buhar gerekirdi. Kızgın yağ kazanı ise 280–300 °C’yi düşük basınçla verir. Önerilen düzen şudur: nötralizasyon, ağartma, stripping ve vakum için 12 bar buhar kazanı; deodorizer son ısıtıcısı için ayrı kızgın yağ kazanı.
Kızgın yağ kazanının gücü rafinerinin ısı geri kazanımına bağlıdır. Ekonomizerli sürekli rafineride son ısıtma ≈ 25.000 kcal/t yağdır (gelişmiş ısı geri kazanımıyla 15.000 kcal/t): 100 t/gün → 121 kW, 300 t/gün → 363 kW. Ekonomizersiz kesikli tesiste yük ≈ 3,4 katıdır (≈ 86.000 kcal/t); ekonomizerli tesiste de ısınma sırasında ekonomizer henüz çalışmadığından yük kısa süre bu seviyeye çıkar. 260 °C üstündeki deodorizasyon GE ve 3-MCPD oluşumunu artırdığı için tasarım sıcaklığı bu sınırın altında tutulmalıdır.
Zeytinyağı fabrikasında malaksör ceketi 35–45 °C, dekantör seyreltme suyu ≈ 28 °C ister; 60–80 °C gidişli sıcak su kazanı yeterlidir, buhar kazanı gerekmez. Pirina yağı fabrikasında ekstraksiyon ≈ 2,6 bar g buharla çalışır; tambur kurutucu doğrudan yanmalıdır ve kazan yüküne katılmaz.
Hesap nasıl yapılır?
hfg kullanım basıncındaki buharlaşma ısısıdır; kızgın yağda cp ≈ 2,5 kJ/kg·K, ρ ≈ 780 kg/m³ ve gidiş-dönüş farkı ΔT ≈ 25 K alınır. DT’de buharın ≈ %74’ü sparge (doğrudan) buhardır; ekspander, stripping ve vakum ejektörü de kondens döndürmez, bu yüzden takviye suyu ve degazör büyük seçilir. Tesis 24 saat sürekli çalıştığından eşzamanlılık genellikle %100 alınır; sihirbaz hat kaybı (%5), degazör, blöf ve büyüme payını (%10) ekler, dolaylı kondensin %70’i döner kabul edilir.
Kendi makine listenizle hesaplamak için sayfanın üstündeki sihirbazı kullanın; tüm sektörler için Kazan Kapasitesi Hesaplama.
Sihirbazın sonuçları ön fikir vermek amaçlı tahminlerdir; kazan seçimi yerinde keşif ve mühendislik hesabıyla kesinleştirilmelidir. Ücretsiz ön mühendislik desteği için bize ulaşın.