Kondens Geri Dönüşü: Kanala Giden Her Ton Kondens Ne Kadara Mal Oluyor?

Buhar, ısısını prosese verdikten sonra yoğuşur ve sıcak suya, yani kondense dönüşür. Pek çok tesiste bu kondens “kullanılmış su” olarak görülür ve kanala gönderilir. Oysa kondens; içinde taşıdığı ısı, arıtılmış olması ve kazana hazır su olması nedeniyle bir tesisin en değerli yan ürünlerinden biridir.

Bu yazıda kondensi geri kazanmanın neden önemli olduğunu ve kanala giden kondensin yıllık maliyetini örnek bir hesapla gösteriyoruz.

Kondens Neden Bu Kadar Değerli?

Kanala gönderilen her ton kondensle birlikte üç şey kaybedilir:

• Isı: Kondens çoğu zaman 80–95 °C sıcaklıktadır. Yerine gelen taze su ise 10–20 °C civarındadır. Aradaki fark, kazanın yeniden yakıt yakarak üretmek zorunda kaldığı ısıdır.
• Su: Kaybedilen her litre kondensin yerine şebeke ya da kuyu suyu kullanılır.
• Arıtma ve kimyasal: Kondens, daha önce yumuşatılmış ve şartlandırılmış sudur. Taze takviye suyu ise yeniden yumuşatma, tuz, reçine ve kimyasal gerektirir.

Bunlara ek olarak kondens, çözünmüş madde (TDS) bakımından çok temizdir. Kondens oranı arttıkça kazan suyunda daha az tuz birikir ve blöf ihtiyacı azalır; bu da blöfle atılan sıcak su ve enerji kaybını düşürür.

Örnek Hesap: Kanala Giden Kondensin Yıllık Maliyeti

Aşağıdaki hesap, yöntemi göstermek için kullanılan varsayımlara dayanır. Kendi tesisinizin değerleriyle aynı adımları izleyebilirsiniz.

1. Kaybedilen ısı: 24.000 kg × (80 − 15) °C × 1 kcal/kg°C ≈ 1.560.000 kcal/gün

2. Bu ısıyı üretmek için gereken kömür: 1.560.000 ÷ (5.000 × 0,75) ≈ 416 kg/gün

3. Yıllık kömür kaybı: 416 kg × 300 gün ≈ 125 ton

4. Yıllık yakıt maliyeti: 125 ton × 11.000 TL ≈ 1.375.000 TL

Buna ek olarak yılda yaklaşık 7.200 m³ su (24 ton × 300 gün) ve bu suyun yumuşatma ile kimyasal şartlandırma maliyeti de kaybedilir. Yani bu örnekte kanala giden kondensin yıllık bedeli, yalnızca yakıt tarafında bir milyon lirayı aşmaktadır.

Kondens Neden Kaybediliyor?

• Uzak tüketim noktaları: Kondensin geri toplanması için hat ve pompa yatırımı gerekir; uzak noktalarda bu yatırım ertelenebilir.
• Kirlenme endişesi: Proseste ürünle temas riski olan eşanjörlerden gelen kondens, kontrolsüz biçimde kazana döndürülmek istenmez.
• Arızalı kondenstoplar: Açık kalan kondenstoplar canlı buhar kaçırır; kapalı kalanlar ise ekipmanı kondensle doldurarak verimi düşürür.
• Flaş buhar: Yüksek basınçlı kondens düşük basınçlı bir tanka geldiğinde bir kısmı yeniden buharlaşır. Bu flaş buhar çoğu zaman havaya atılır.

Kondens Geri Kazanımında Çözümler

Kondenstop bakımı

Kondenstoplar küçük ama kritik ekipmanlardır. Düzenli olarak kontrol edilmeleri, açık kalanların ve tıkananların belirlenip değiştirilmesi hem buhar kaybını hem de kondens kaybını azaltır.

Flaş buharın değerlendirilmesi

Yüksek basınçlı kondens bir flaş tankına alınarak oluşan düşük basınçlı buhar, ısıtma gibi düşük basınç gerektiren tüketicilerde kullanılabilir. Geriye kalan kondens ise toplama sistemine gönderilir.

Kondens dönüş sistemi nasıl kurulur?

Temel bir kondens dönüş sistemi; tüketicilerden gelen kondensin toplandığı bir kondens tankı, kondensi kazan dairesine taşıyan kondens pompaları ve uygun eğimle döşenmiş, yalıtılmış dönüş hatlarından oluşur. Hat çapları belirlenirken kondensle birlikte oluşan flaş buhar da hesaba katılmalıdır; aksi hâlde hatlarda basınç birikmesi ve su darbesi görülebilir. Pompaların her iki tarafında çek vanalar, tankta seviye kontrolü ve hatların ısı kaybına karşı yalıtılması, sistemin hem güvenli hem de verimli çalışmasını sağlar.

Kirlenme kontrolü

Kirlenme riski olan hatlara iletkenlik ölçer ve otomatik saptırma (dump) vanası eklenerek, kirli kondensin kazana gitmesi önlenir; temiz kondens ise geri kazanılmaya devam eder.

Kondens hatlarının korunması

Kondens hatlarındaki asidik korozyon, besi suyundaki karbondioksitin degazörde uzaklaştırılması ve uygun kimyasal şartlandırmayla sınırlandırılabilir. Degazörün rolünü degazör yazımızda anlattık.

Kazan Dairenizi Birlikte Değerlendirelim

Çiftel Kazan olarak 1986’dan bu yana İzmir Kemalpaşa’daki tesisimizde buhar, kızgın yağ ve sıcak su kazanları üretiyoruz. Kazan dairenizdeki mevcut durumu birlikte değerlendirmek, verim ve maliyet tarafında neler yapılabileceğini konuşmak için bizimle iletişime geçin ya da +90 232 479 11 21 / +90 544 479 11 21 numaralarından bize ulaşın.